تسليم نشد . « 1 » اربونه استوارترين دژ مسلمانان در آن سوى جبال پيرنه بود و توانسته بود در ايام شارل مارتل حملات فرنگان را دفع كند . سرانجام ، پپن ، پادشاه فرانك ، با هم‌پيمان خود ، كنت آنزيموند گوتى امير سپتمانيا ، بر اربونه حمله آورد و با نيروى عظيم خود ، آن شهر را در 138 ق / 755 م محاصره كرد كه چهار سال به طول انجاميد . پپن چون ديد نمىتواند شهر را به جنگ بگيرد با تحريك گوتهاى ساكن اربونه شهر را به آشوب كشاند . گوتها در همان روز مسلمانان را كشتند و دروازه‌ها را گشودند . فرنگان به شهر درآمدند و ساكنان مسلمان را به سختى فروكوفتند و مسجدها و معابد را خراب كردند . اين واقعه در 142 ق / 759 م اتفاق افتاد . بدين طريق آخرين سنگر مسلمانان در گاليا به دست مسيحيان افتاد و سيادت اسلام در آن سوى جبال پيرنه پس از نيم قرن رو به زوال نهاد . « 2 » قرقشونه يا كاركاسون شهر كرسى ولايت اود در ناحيه لانگدوك در جنوب فرانسه و در كنار رود اود واقع بود . در 94 ق / 713 م ، موسى نصير بر اين شهر نيز غلبه يافت . « 3 » و در 99 ق / 718 م حرّ بن عبد الرحمن از كوههاى پيرنه گذشت و به ايالت سپتمانيا وارد شد و شهرهاى قرقشونه و اربونه را فتح كرد . « 4 » همچنين در 100 ق / 719 م سمح بن مالك پس از عبور از پيرنه شهرهاى مذكور و بسيارى از دژهاى سپتمانيا را فتح كرد . « 5 » و در 105 ق / 724 م عنبسة بن سحيم كلبى ، والى اندلس ، از كوههاى پيرنه گذشت و تا سپتمانيا پيش رفت . او نخست بر قرقشونه و نيمه دست يافت . « 6 » سرانجام ، شارلمانى پسر خود ، لويس ( لويى ) امير آكوتين را براى دفع عربها گسيل داشت و سپاهى را به نبردشان فرستاد . دو لشكر در مكانى به نام ويل دنى بر كرانهء رود اورپنيا ، ميان اربونه و

--> ( 1 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 120 . ( 2 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 144 - 145 . ( 3 ) . نفح الطيب ؛ ج 1 ، ص 224 و معجم البلدان ؛ ج 4 ، 328 . ( 4 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 73 - 74 . ( 5 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 76 . ( 6 ) . ابن اثير اين واقعه را در سال 107 ق نوشته است ( الكامل فى التاريخ ؛ ج 5 ، ص 136 ) و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 73 - 74 .